HƯỚNG DẪN CHƠI CỜ CÁ NGỰA
Giới thiệu về Cờ Cá Ngựa
Cờ cá ngựa là một trò chơi bàn cờ phổ biến tại Việt Nam, dành cho 2 người trở lên. Mỗi người điều khiển một đội gồm 4 quân ngựa cùng màu, mục tiêu là đưa tất cả các quân ngựa của mình đi một vòng bàn cờ và vào chuồng về đích trước đối thủ.
Mục tiêu là:
- Đưa cả 4 quân ngựa của mình từ khu vực xuất phát → đi hết một vòng bàn cờ → vào chuồng → vào đúng vị trí đích cuối cùng.
- Người nào đưa đủ 4 quân vào đích trước sẽ thắng (hoặc xếp hạng theo thứ tự hoàn thành).
Luật chơi cờ cá ngựa
- Người chơi lần lượt đổ xúc xắc theo vòng.
- Tổng số điểm trên 2 xúc xắc quyết định số ô mà quân ngựa được đi.
- Nếu đổ ra cặp có thể lựa chọn đi theo số bước trên từng viên xúc xắc hoặc tổng số điểm của 2 xúc xắc.
Ví dụ:
Bạn đổ ra cặp 3–3
→ Bạn được quyền lựa chọn đi 3 hoặc đi 6.
- Nếu trường hợp đổ ra 1–6 thì bạn chỉ có thể đi 7.
- Nếu đổ ra cặp bạn sẽ được quyền đổ tiếp.
- Ví dụ về cặp xúc xắc: 1–1, 2–2, 3–3, 4–4, 5–5, 6–6 hoặc 1–6
- Ngựa sẽ đi theo đường cố định quanh bàn cờ ngược chiều kim đồng hồ, sau đó rẽ vào chuồng của màu mình.
RA QUÂN
- Ban đầu, tất cả ngựa nằm trong khu tập kết.
- Muốn đưa ngựa ra bàn cờ, người chơi phải đổ được: cặp 1–1, 2–2, 3–3, 4–4, 5–5, 6–6 hoặc 1–6.
- Khi ra quân, đặt ngựa vào ô xuất phát của màu mình.
Luật buộc ra quân:
Trong trường hợp ô xuất phát không có ngựa của mình đang đứng và trong khu tập kết vẫn còn ngựa thì người chơi đổ được cặp buộc phải ra quân. (Trừ trường hợp có bật tính năng buộc đá thì sẽ dùng lượt đó để đá ngựa đối thủ).
ĐÁ NGỰA
Nếu quân ngựa của bạn đi đến đúng ô đang có ngựa đối thủ, bạn sẽ đá ngựa đó về khu tập kết. Ngựa bị đá phải ra lại từ đầu.
Luật buộc đá
- Nếu có nước đi mà ngựa của bạn có thể đá ngựa đối thủ, bạn bắt buộc phải thực hiện việc đá, không được chọn đi nước khác.
- Bạn không được phép bỏ qua cơ hội đá để di chuyển ngựa khác hoặc đi vị trí khác.
Ví dụ:
Bạn đổ được 1–5 (tổng là 6), và có 1 quân ngựa của bạn cách ngựa đối thủ đúng 6 ô → bạn phải đi quân đó để đá.
Luật đá liên
Đá liên nghĩa là trong một lần đổ xúc xắc, nếu đường đi của ngựa bạn đi qua hoặc kết thúc tại nhiều vị trí có ngựa đối thủ, thì tất cả các ngựa đó đều bị đá.
Áp dụng trong các trường hợp: Khi dùng tổng số điểm của 2 viên xúc xắc, hoặc khi xúc xắc đổ ra cặp.
Ví dụ 1: (đá nhiều ngựa bằng tổng điểm xúc xắc)
Bạn đổ 3 và 4 (tổng là 7)
Trên đường đi 7 ô có 2 ngựa đối thủ nằm tại ô thứ 7 và ô thứ 14 → cả 2 ngựa đều bị đá.
Ví dụ 2: (đá nhiều ngựa bằng xúc xắc cặp)
Xúc xắc ra 3 và 3
Đi 3 hoặc 6 ô đá 1 ngựa
Đi tiếp 3 hoặc 6 ô đá thêm 1 ngựa nữa → gọi là đá liên.
Trong trường hợp bật tính năng đá liên nhiều ngựa, thì đồng thời 1 lượt đổ xúc xắc có thể điều khiển một lúc nhiều ngựa để đá.
Luật đá liên hoàn
- Sau khi đá được bất kỳ ngựa nào, người chơi được đổ xúc xắc thêm một lượt ngay lập tức.
- Nếu lượt đổ tiếp theo lại đá được ngựa khác, thì tiếp tục được đổ tiếp.
- Không giới hạn số lần đổ tiếp, miễn là vẫn tiếp tục đá được ngựa.
Ví dụ:
Bạn đổ được 5 → đá 1 ngựa → được đổ tiếp
Đổ tiếp được 6 → đá thêm 1 ngựa → được đổ tiếp
Đổ tiếp được 3 → không đá được → kết thúc lượt
Luật buộc đì
Buộc đì là trường hợp đặc biệt xảy ra khi: Ngựa của đối thủ đang đứng tại ô xuất phát hoặc (trên ô xuất phát 2 ô) của một người chơi khác và Ngựa của bạn đang đứng phía trên ngựa đó với khoảng cách không quá 3 ô (tức là cách 1, 2 hoặc 3 ô theo chiều di chuyển). Trừ trường hợp bất khả kháng.
Khi đó, ngựa của bạn được xem là đang đì ngựa đối thủ tại cửa xuất phát. Nếu bật thêm tính năng “Cách ô xuất phát 2 bước” thì vẫn áp dụng tương tự. Mục đích là tạo ra tình huống nguy hiểm đối với ngựa đối thủ và chặn ngựa đối thủ ở ô xuất phát.
Khi xảy ra tình huống này:
Bạn không được phép di chuyển con ngựa đang đì đó, mà bắt buộc phải di chuyển con ngựa khác, nếu có.
Luật buộc đì chỉ áp dụng khi thỏa đủ cả 2 điều kiện sau:
- Ngựa đối thủ đang đứng tại ô xuất phát hoặc (trên ô xuất phát 2 ô) của một người chơi khác.
- Ngựa của bạn đứng phía trên ngựa đó với khoảng cách 1 ô, 2 ô, hoặc 3 ô. (tức là chưa vượt quá 3 ô)
Trường hợp ngoại lệ (bất khả kháng):
Nếu bạn chỉ có duy nhất 1 ngựa trên bàn cờ, thì bạn được phép di chuyển con ngựa đó, dù đang ở vị trí đì. Luật buộc đì không áp dụng trong trường hợp này.
VỀ ĐÍCH
Sau khi ngựa chạy hết một vòng bàn cờ và vào khu vực chuồng của mình, ngựa phải tiếp tục di chuyển vào các ô đích theo thứ tự để hoàn thành.
Khu vực đích thường gồm các ô đánh số thứ tự: 1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6.
Ngựa chỉ được tính là hoàn thành khi:
- Đã vào ô đích cuối cùng (ô cao nhất)
- Không còn phải di chuyển nữa
- Nếu ngựa bạn về đích lần lượt 4 ngựa đều nằm ở các vị trí 6 → 5 → 4 → 3 thì xem như chiến thắng.
Có 2 trường hợp ngựa về đích:
Trường hợp 1: Ngựa vào thẳng đích luôn, không cần điều kiện đặc biệt.
Đây là trường hợp ngựa chưa vào chuồng, đang chạy trên vòng ngoài. Nếu số điểm xúc xắc cho phép ngựa đi hết số ô còn lại trên vòng ngoài và đi tiếp đúng số ô vào khu vực đích.
Ví dụ:
Ngựa còn cách cửa vào chuồng 3 ô
Bạn đổ được 9 → đi 3 ô tới cửa chuồng, đi tiếp 6 ô vào ô đích số 6.
→ Nếu trong trận ngựa nào về thẳng ô đích số 6 đầu tiên xem như được Thầu Mạ.
Trường hợp 2: Ngựa về chuồng nhưng chưa tới đích, cần thêm điều kiện đặc biệt để về đích.
Ví dụ:
Ngựa còn cách cửa vào chuồng 3 ô
Bạn đổ được 5 → đi 3 ô vào cửa chuồng, đi tiếp 2 ô vào ô đích số 2
→ Nếu đổ xúc xắc ra cặp hoặc đổ xúc xắc có tổng điểm là 3 thì ngựa sẽ được di chuyển lên 3.
Khi ngựa đã về chuồng thì sẽ không được di chuyển tự do giống bên ngoài mà phải di chuyển theo thứ tự 1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6.
Để di chuyển ngựa trong chuồng đích bạn phải đổ ra cặp hoặc tổng số điểm trên xúc xắc bằng với số điểm của vạch đích tiếp theo.
Ví dụ:
Ngựa đang ở ô đích số 3 → Muốn lên ô số 4 → cần đổ ra cặp bất kỳ trừ trường hợp 1–6, hoặc tổng số điểm xúc xắc là 4.
Ngựa đang ở ô đích số 4 → Muốn lên ô số 5 → cần đổ ra cặp bất kỳ trừ trường hợp 1–6, hoặc tổng số điểm xúc xắc là 5.
Trường hợp đổ:
Đổ 1–4 (tổng = 5) → được phép di chuyển ngựa lên ô số 5
Đổ 2–3 (tổng = 5) → được phép di chuyển ngựa lên ô số 5
Trường hợp đặc biệt: Về đích vào ô số 1 phải đền điểm
Nếu ngựa từ vòng ngoài chạy vào chuồng và dừng đúng tại ô đích số 1, thì người chơi phải đền điểm cho mỗi người chơi khác. Đây là luật phạt vì vào đích ở vị trí thấp nhất.
Ví dụ: Có 4 người chơi → Bạn vào ô đích số 1 → bạn phải đền điểm cho 3 người còn lại.
Khi ngựa về chuồng hoặc còn ở ngoài đường đua thì xem như là ngựa chưa về đích. Trường hợp không có ngựa nào về đích thì xem như bị Cón.
Luật tính điểm
ĐÁ THƯỜNG
- Ngựa bị đá được tính là 1 điểm.
- Nếu ngựa bị đá bằng cặp thì được tính là ngựa già (2 điểm).
ĐÁ LIÊN
ĐÁ LIÊN HOÀN
Tổng điểm đá liên hoàn = (Điểm đá ngựa) × (Số lần đá)
- Điểm đá ngựa: tính theo luật đá thường hoặc đá cặp.
- Số lần đá: số lượt riêng biệt mà bạn đá được ngựa.
Ví dụ: đá liên hoàn 4 lần
Lượt 1: đổ ra 2–3 → đá 2 ngựa → 2 điểm/ngựa (tổng điểm lượt này 4 điểm)
Lượt 2: Đổ ra 1–5 → đá 1 ngựa → 2 điểm/ngựa (tổng điểm lượt này 2 điểm)
Lượt 3: Đổ ra 5–5 → đá 2 ngựa → 12 điểm/ngựa (tổng điểm lượt này 24 điểm)
Lượt 4: Đổ ra 1–3 → đá 2 ngựa → 8 điểm/ngựa (tổng điểm lượt này là 16 điểm)
SỤP HẦM
- Ngựa về chuồng mà vào ô số 1 sẽ đền cho mỗi nhà (1 điểm).
- Nếu về chuồng bằng cặp sẽ đền cho mỗi nhà (2 điểm).
Thầu Mạ
- Ngựa đầu tiên về chuồng thẳng vào 6 được xem là ăn Thầu Mạ.
- Thầu Mạ bằng điểm thường sẽ nhận từ mỗi nhà (4 điểm).
- Thầu Mạ bằng điểm cặp sẽ nhận từ mỗi nhà (6 điểm).
Về Đích
- Ngựa về chuồng vào ô cuối được xem là Về Đích.
- Về Đích thẳng bằng điểm thường sẽ nhận từ mỗi nhà (2 điểm).
- Về Đích thẳng bằng điểm cặp sẽ nhận từ mỗi nhà (3 điểm).
- Về Đích bằng cách lên lên tầng bậc sẽ nhận từ mỗi nhà (1 điểm).
Thắng Trận
Điểm thắng trận được tính dựa trên 3 yếu tố chính:
- Số ngựa chưa về đích của người thua
- Số lượng người chơi bị Cón
- Các loại điểm áp dụng: Điểm Thường, Điểm Phạt, Điểm Cón, Điểm Đền
Điểm Thường
Điểm thường là điểm cơ bản. Mỗi ngựa chưa về đích = 1 điểm.
1 ngựa chưa về đích → 1 điểm
2 ngựa chưa về đích → 2 điểm
3 ngựa chưa về đích → 3 điểm
4 ngựa chưa về đích → 4 điểm
Điểm Phạt
Điểm phạt tăng theo số lượng ngựa chưa về đích. Mỗi ngựa chưa về đích được tính điểm bằng tổng số ngựa chưa về đích.
Công thức: Điểm phạt = số ngựa chưa về đích × số ngựa chưa về đích
Điểm Cón
Một người chơi được xem là Cón khi có đủ 4 ngựa chưa về đích.
Nếu có người chơi bị Cón, thì điểm thua sẽ bị nhân thêm theo số lượng người bị Cón.
Công thức: Điểm Cón = Điểm thường × (Số người bị Cón + 1)
Điểm Đền
Điểm đền áp dụng khi bật tính năng Cón. Áp dụng cho những người chơi chưa về đích hoàn toàn nhưng không bị Cón. Điểm đền cũng được nhân theo số người bị Cón.
Công thức: Điểm Đền = Điểm thường × (Số người bị Cón + 1)